Blog

33. gebelik haftası, hamileliğin yaklaşık 8. ayına denk gelir. Gebelik son haftası 40. hafta kabul edildiğinde, 33. haftada geriye sadece birkaç hafta kalmıştır. Bu dönemde bebeğin ağırlığı hızla artmakta, organları olgunlaşmakta; anne adayının ise rahmi büyüdüğünden vücudunda birçok değişim yaşanmaktadır.

Bebekte Neler Oluyor?

33. haftada bebek yaklaşık 42–44 cm boyunda ve 1.9–2.3 kg civarında olabilir. (Bebeğin büyüklüğü her gebelikte farklılık gösterir.) Bebeğin beynindeki sinir hücreleri (nöronlar) hızla çoğalır ve duyusal farkındalığı artar. Bu nedenle bebek artık ışık, ses ve ses dalgalarına tepki vermeye başlayabilir. Cilt altındaki yağ dokusu artmaya devam ettiği için cildi daha az kırışık görünür. Kemikler sertleşirken, özellikle kafatası kemikleri doğum kanalına uyumlu olması için henüz tam kaynamamıştır. Ciğerlerde ise ince hava keseciklerinin (alveoller) gelişimi ve yüzey aktif madde üretimi sürer; böylece doğum sonrası nefes almaya hazırlık yapılır.

Bebek, rahimde gittikçe daralan alanda hareket eder. Fetal hareketler bu haftada genellikle güçlü dürtmeler, tekmeler ve yumruklar şeklindedir. Amniyotik sıvı hacmi maksimuma ulaşmış olmasına rağmen, bebek büyüdükçe serbestçe dönmek için daha az yer kalır. Bu nedenle hareketler sertleşebilir; anneler bazen «bebek fazla büyük hale geldi, hareketler azaldı» gibi hissedebilir, ancak bebek hâlâ rahim içinde aktif olarak döner ve hareket eder. Bebek günde belirli aralıklarla uyanma ve uyuma döngüleri yaşar; 33. haftadan itibaren yenidoğan gibi günün büyük bölümünü REM (hızlı göz hareketleri) içeren derin uyku ile geçirebilir.

Bebeğin pozisyonu bu haftalarda önemli bir gelişme gösterir. Çoğu bebek 36. haftaya kadar baş aşağı (sefalik) pozisyona döner. 33. haftada bazı bebekler baş aşağı olabilir; bazısı ise henüz ters (breech) veya yan yatış pozisyonunda olabilir. Bir sağlık uzmanı, ultrason veya elle muayene ile fetal pozisyonu kontrol eder. Henüz baş aşağıya dönmemiş bebekler çoğunlukla 38. haftaya kadar kendi kendine doğru pozisyona geçer. 33. haftada bebeğin yeri rahimde sabitlenmeye başlamıştır, ancak sefalik pozisyona geçiş her an devam edebilir.

Bebeğin kalp atış hızı dakikada yaklaşık 110–160 atım aralığındadır. Bu haftada doktor tarafından Doppler ultrason veya stetoskopla rahatça duyulabilir. Anne karnında dopplerle fetal kalp sesi genellikle açık bir „lub-dub” ritmi şeklinde algılanır. Bebeğin kalp atış hızı, gebeliğin sonuna doğru genellikle bir miktar düşüş gösterebilir ancak normal sınırlardadır.

Annedeki Değişiklikler ve Belirtiler

33. haftada annenin vücudu da hızla değişmeye devam eder. Rahim yüksekliği yükseldiği için karın belirgin biçimde büyümüştür. American Pregnancy Association’a göre rahimin üst ucu (fundus) göbek deliğinin yaklaşık 12.7 cm üstünde yer alır. Gebelik başından bu ana kadar alınan kilo genellikle 9–13 kg arasındadır; bu dönemde plasenta, amniyotik sıvı ve bebek hızla kilo aldığı için kilo artışı hızlanabilir. Bu aşamada anne adayı bedeninde ağırlık hissi, öne doğru eğilmede zorlanma, bel ve sırt ağrıları yaşayabilir.

Hamilelik ilerledikçe bel ve sırt ağrıları sık görülür. Büyüyen rahim ve kilo artışı bel omurlarına ve kaslara ek yük bindirir. Bunun yanı sıra karın yanlarındaki yuvarlak ligamentler (ligamentum rotundum) gerildiğinde ani ve keskin kasık ağrıları (yuvarlak ligament ağrısı) görülebilir. Anne, karın yanlarından kasıklara doğru vuran bu ani, keskin ağrıları sandalyeden kalkarken veya ani hareketlerde hissedebilir. Bu ağrılar genellikle zararsız olup dinlenme veya pozisyon değişikliği ile geçer.

Bu dönemde görülebilecek diğer yaygın beklenen semptomlar şunlardır:

• Braxton-Hicks kasılmaları: Rahim duvarının ara sıra sertleşmesi ve gevşemesi şeklinde sıkılaşmalar hissedilebilirnhs.uk. Gerçek doğum sancılarıyla karıştırılmamalıdır; ağrısız ve düzensiz kasılmalardır.
• Pelvik ağırlık hissi: Bebeğin başının doğum kanalına inmeye başlamasıyla pelvik ve kasık bölgesinde ağırlık hissi artarnhs.uk. Bu genelde bebeğin pozisyon değiştirdiğinin bir işareti olabilir.
• Uyku güçlüğü: Büyük karın, sık idrara çıkma ve hareketsiz kalamama nedeniyle uykuda zorlanmalar yaşanabilirnhs.uk.
• Hazımsızlık ve midede ağırlık: Rahim mideye baskı yapmaya devam ettiğinden, sık midede ekşime ve hazımsızlık olabilirnhs.uk.
• Kabızlık ve basur: Progesteronun sindirim sistemini yavaşlatması sonucu kabızlık ve basur (hemoroid) artabilirnhs.uk.
• Bacak krampları: Gece veya hareketsizken bacaklarda kramp görülebilir; kalsiyum ve magnezyum takviyesi yardımcı olabilir.
• Ayak/El Şişmesi: Ödem (el ve ayaklarda şişkinlik) normal sınırlarda olabilir. Ancak ani ve ileri derecede şişme (yüzde, el/ayak bileklerinde) yüksek tansiyon belirtisi olabilir.
• Nefes darlığı: Rahmin diyaframa doğru yer değiştirmesiyle nefes alıp vermede kısıtlanma hissi oluşabilir. Bu dönemde derin nefesler özellikle sınırlı gelebilir.
• Diş eti kanaması: Hormonal değişimler diş etlerini hassaslaştırır; fırçalama sırasında kanama olabilir.
• Cilt değişiklikleri: Yüzde ve vücutta gebelik maskesi (melazma, kloazma) oluşabilirnhs.uk. Ayrıca cilt yağlanabilir, leke artışı görülebilir.
• Hormonel değişimler: Duygusal dalgalanmalar, kaygı veya heyecan yaşanabilir. Bebeğe kavuşma heyecanı anksiyete yaratabilir.
• Meme değişiklikleri: Meme uçlarından sarımsı kolostrum sızıntısı olabilir; göğüsler dolgun ve hassas hale gelir.

Tüm bu değişimler gebeliğin normal seyri içindedir. Her durumda kendinizi iyi hissetmiyorsanız doktorunuza başvurmalısınız.

Ultrason ve Doktor Kontrolleri

33. haftada rutin ultrason genellikle gerekli olmasa da, doktor muayenelerinde bebeğin büyümesi, pozisyonu ve plasenta kontrol edilir. Ultrasonla bebek boyu, kilosu, amniyotik sıvı miktarı ile plasenta yerleşimi (örneğin önlü veya arkadaki plasenta gibi) değerlendirilebilir. Gebelik kesesi (gestasyonel kese) ise ilk trimesterde görülen bir yapıdır; 4–5. haftalarda ultrasonla belirginleşirncbi.nlm.nih.gov. 33. haftada gebelik kesesi artık plasenta ve amniyotik sıvı içinde eridiği için ayrı bir kesesi görüntülenmez.

Hem 33. haftada hem sonraki haftalarda yapılan muayenelerde doktorunuz genellikle şunları kontrol eder: kan basıncı, kilo, işeme (idrar testi), rahim büyüklüğü (fundus yüksekliği), bebeğin kalp atışı ve hareketleri. Ayrıca bu dönemde tetanos-boğmaca (Tdap) ve grip gibi aşılar önerilebilir. Tıp dilinde Grup B streptokok (GBS) taraması bu haftalarda yapılır; vajina/anal bölgeden alınan sürüntü örnekleriyle gebeliğin ilerleyen aşamalarında bebeğe geçebilecek bakteri varlığı araştırılır. Pozisyon kontrolü de 33. haftanın sonuna doğru gündeme gelir: Doktorunuz bebeğin başının aşağıda olup olmadığını muayene ile yoklar. 36. haftadan itibaren genellikle her 1–2 haftada bir kontrol planlanır.

Ayrıca anne, günde bebek hareketlerini sayarak takip edebilir. Gebeliğin sonlarına doğru bebeğin hareketleri yavaşlayabilir, ancak günlük en az 10 hareketin 2 saat içinde hissedilmesi önerilir. Hareketlerde belirgin azalma olması durumunda doktorla iletişime geçilmelidir.

Beta HCG Değeri

Beta hCG hormonu gebeliğin erken haftalarında hızla yükselir, 8–11. haftada pik yapar ve daha sonra düşerek sabit bir seviyeye ulaşır. Üçüncü trimester boyunca hCG seviyeleri genellikle gebelik boyunca ortalama bir aralıkta seyreder. 25–40. haftalar arasında ölçülen hCG değeri 3.640 ile 117.000 mIU/mL arasında değişebilir. Bu nedenle 33. haftada beklenen belirli bir “normal değer” yoktur; ölçülen değerler kişisel farklılıklara bağlı olarak geniş bir aralıkta olabilir. Genel olarak gebeliğin ilerleyen haftalarında hCG düzeyleri ilk trimesterdeki kadar yüksek değildir ve rutin takipte hCG testi yapılmaz. Gebelik testi olarak hCG bakmak daha çok ilk trimesterde tanı koymak veya düşük araştırmak içindir.

Kürtaj Mümkün Mü?

33. haftada gebelik terminasyonu (kürtaj) genellikle uygulanmaz. Bu dönemde bebek dış ortamda yaşama şansına (yaşama yeteneği) sahip olmuştur ve çoğu ülkede isteğe bağlı kürtaj yasal sınırların çok ötesindedir. Türkiye’de de gebeliğin 10 haftayı aşan döneminde isteğe bağlı kürtaj yasal değildir. Ancak anne veya bebek açısından hayati tehlike yaratan ciddi durumlarda gebeliğin sonlandırılması gerekebilir (örneğin annenin hayatını riske atan hastalık veya bebekte ölümcül anomali gibi). Böyle bir durumda dahi uygulama doğum şeklinde (sezaryen veya erken doğum) olur; geleneksel anlamda “küretaj” pek söz konusu değildir. Yine de herhangi bir anormal kanama veya şüpheli durumda hekime danışılmalıdır.

Gebelikte Cinsellik

Cinsel ilişki 33. haftada genellikle güvenlidir ve bebeğe zarar vermez. Rahimdeki amniyotik sıvı ve güçlü kaslar bebeği korur; normal bir gebelikte cinsel aktivite çoğu zaman güvenli kabul edilir. Mayo Clinic’e göre, kanamanız, amniyotik sıvı sızıntınız (su gelmesi) veya serviks yetmezliği gibi risk faktörler yoksa cinsel ilişki serbesttir. Doktorunuz plasenta previa (plasentanın rahim ağzını kapatması) veya erken doğum eğilimi gibi bir durum belirtmediyse cinsel hayatınıza devam edebilirsiniz. Ancak ilişki sonrası kasıkta veya rahimde şiddetli ağrı, aşırı kanama, su gelmesi gibi anormallikler olursa doktorunuza başvurmalısınız.

Bu dönemde hamilelik nedeniyle bazı pozisyonlar rahatsızlık verebilir; özellikle sırtüstü yatmak kan dolaşımını etkileyebilir. Rahat hissettiğiniz bir pozisyon (yan yatış genelde rahat ve güvenlidir) bulunması tavsiye edilir. Cinsel istekte düşüş veya yorgunluk da normaldir; istenmeyen durumlarda eşle duygusal olarak yakınlaşıp sarılma, öpüşme gibi alternatif yollarla yakınlığı korumak mümkündür.

Doktor Kontrolleri ve Öneriler

33. haftadan itibaren doktor randevuları çoğunlukla 2 haftada bire çıkar ve gebelik ilerledikçe haftalık kontrollere dönüşür. Kontrollere giderken aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir:

• Rutin gebelik muayeneleri: Her kontrolde tansiyon ve kilo ölçümü, idrar testleri (protein, şeker bakılması) yapılır. Rahim yüksekliği ve bebeğin duruşu muayene ile değerlendirilir. Fetüsün kalp atışı Doppler ile dinlenir.
• Bebek hareket takibi: Günde en az 10 hareket hissetmeye özen gösterin. Hareket azaldıysa doktora bildirin.
• Aşılar: Doktor tavsiyesiyle grip, COVID-19 ve boğmaca (Tdap) aşılarını yaptırabilirsiniz. Özellikle boğmaca aşısı 27–36. haftalar arasında önerilir.
• Grup B streptokok (GBS) taraması: Yaklaşık 35–37. haftalarda vajinal ve rektal sürüntü ile GBS taraması yapılır. Pozitif ise doğumda antibiyotik başlanır.
• Pelvik egzersizleri: Pişik (Kegel) egzersizleri ile pelvik taban kaslarını güçlendirmek, olası idrar kaçaklarını önlemeye yardımcı olur.
• Doğum hazırlığı: Doğum çantası hazırlığı, doğum planı, bebek eşyalarının eksiksiz olması gibi konular gözden geçirilir. Emniyetli bir bebek oto koltuğu alıp aracınıza monte etmeyi unutmayın (bebeği kucağınızda taşımak tehlikelidir)nhs.uk.
• Beslenme ve vitamin takviyesi: Dengeli bir diyetle her besin grubundan yeterince almaya çalışın. 3. trimesterde günde yaklaşık 200–300 kalori fazladan almanız yeterlidirnhs.uk. Bol su için, meyve-sebze tüketin, demir açısından zengin gıdalar (kırmızı et, baklagiller) alın. Doktorunuz demir, kalsiyum veya folik asit takviyesi önerebilir.
• Vitamin D takviyesi: Özellikle güneşlenme az ise 400–600 IU vitamin D takviyesi gerekebilir. (NHS kılavuzunda kış aylarında takviye önerilmektedirnhs.uk.)
• Dinlenme ve uyku pozisyonu: Sol yan yatış (özellikle sol yan) kan dolaşımını iyileştirir. Uzun süre ayakta kalmamaya çalışın, ağır kaldırmayın.
• Mental sağlık: Bu dönemde kaygı ve stres artabilir. Ruhsal durumunuzda ani değişiklikler olursa, doktora veya bir destek hattına başvurun. Duygu ve endişelerinizi partneriniz veya güvendiğiniz biriyle paylaşınnhs.uk.
• Doğum kursları ve hazırlık: Antenatal dersler almanız önerilir. Hastane ziyareti, doğum uzmanınızla doğum planınızı konuşmak için uygundur. Gebelik haklarınız ve işyerinde düzenlemeler hakkında bilgi edinin (NHS önerisi: işyerinde risk değerlendirmesi istemek gibi)nhs.uk.

Bu önerilere dikkat ederek sağlıklı bir gebelik sürdürebilirsiniz. Herhangi bir olağandışı belirti (şiddetli baş ağrısı, şiddetli karın ağrısı, bulanık görme, huzursuzluk, nefes darlığı gibi) ortaya çıkarsa derhal sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.